Get Adobe Flash player
%AM, %25 %535 %2010 %11:%Lut

Zaginione muzeum

Written by
Śląska dzielnica od początku istnienia państwa polskiego odgrywała kluczową rolę w jego gospodarczym, politycznym i kulturalnym rozwoju. Szczególne znaczenie miały znajdujące się na tym terenie miasta, wśród których legnicki gród pod każdym względem rywalizował z pobliskim Wrocławiem o stołeczne splendory regionu. Początkowo nawet w wielu dziedzinach Legnica przodowała. Tu w 1308 roku powstał nieuznany oficjalnie pierwszy uniwersytet w Środkowej Europie. W tym czasie w Legnicy urodził się i pracował najwybitniejszy uczony tamtych czasów - Witelon. Z jego dzieła korzystali później tej miary uczeni, co Leonardo da Vinci, Mikołaj Kopernik i Jan Kepler. Podobnie też w dziedzinie kolekcjonerstwa, muzealnictwa i historycznych zbiorów legniczanie odegrali ważną rolę w Europie i na świecie. O tej fascynującej historii muzealnictwa, na grudniowym spotkaniu Duszpasterstwa Ludzi Pracy-90 mówił dyrektor Muzeum Miedzi w Legnicy, pan Andrzej Niedzielanko. Wygłosił on odczyt pt."Muzealne tradycje Legnicy". Wcześniej, w intencji Legnicy Mszę św. odprawił gwardian oo. franciszkanów, o. Tobiasz modląc się o to, aby Opatrzność Boża była dla tego piastowskiego miasta zawsze łaskawa.
 
Kultura łużycka
Pierwsze zbiory unikatowych znalezisk zaczęto gromadzić w Legnicy jeszcze w XV wieku. Pisarz miejski, a potem burmistrz miasta Ambrosius Bitschen w kronice „Geschos Buch” wspomina o częstym wykopywaniu na Wzgórzu Garncarskim (Töpfferberg) naczyń glinianych zawierających przepalone kości. Bitschen sądził, że zamieszkiwali tam kiedyś garncarze produkujący urny na potrzeby pogrzebowe najstarszych mieszkańców Legnicy. Żyjący 200 lat później Georg Thebesius (1636-1688), piastujący również funkcję pisarza miejskiego i zajmujący się historią miasta, bardzo dociekliwie potraktował te znaleziska. W swoim dziele „Liegnitzische Jahrbücher” („Legnicka kronika”) cały rozdział poświęcił zabytkom archeologicznym. Do dziś przetrwały opisy i rysunki znalezionych tu urn i naczyń glinianych z kultury łużyckiej epoki żelaza. Trzeba zaznaczyć, że rysunki te swoją dokładnością w niczym nie różnią się od tych wykonywanych współcześnie. Inicjatorem wykopalisk był proboszcz kościoła NMP w Legnicy – Dawid Schindler, który naczynia te umieszczał w podległych sobie bibliotekach na terenie miasta, gdzie były przechowywane i pokazywane jako wielka atrakcja. O wykopaliskach tych wspomina w swoich kronikach Jan Długosz.
 
Zbrojownia
W średniowieczu obok zbrojowni książęcej na zamku istniał też arsenał miejski. Z czasem większość przechowywanej tam broni białej i palnej straciła swoje funkcje bojowe. Na początku XIX wieku już jako broń przestarzała trafiła do „Czarnej Sali”, znajdującej się na pierwszym piętrze przylegających do ratusza sukiennic. Wzorem innych miast efektownie ją wyeksponowano. Na specjalnie przygotowanych drewnianych kozłach oddzielnie umieszczono różne rodzaje broni. Dziesiątki prawie dwumetrowej długości muszkietów ustawionych na niskiej półce w kształcie koła. Niżej, bezpośrednio na podłodze w pozornym bezładzie wystawiono wszystkie akcesoria potrzebne do użycia tej broni. Podobnie przechowywano długą broń białą. Były to piki, halabardy, maczugi, miecze, rapiery i szpady. Niżej na półce były ustawione stalowe puklerze, naramienniki i hełmy. Na podłodze pod nimi leżały różnych rozmiarów kamienne i żelazne kule armatnie. Wszystko to stwarzało nastrój nadal czynnej zbrojowni, tylko chwilowo udostępnionej ciekawej wrażeń publiczności. W 1833 roku sukiennice zawaliły się i zbiór ten przenoszono kolejno w kilka innych miejsc, ponosząc przy tym znaczne straty w jego wyposażeniu. Ostatecznie po czterech latach znalazł on schronienie w dwóch salach Szkoły św. Piotra.
 
Sztuka
Pierwsze małe muzeum sztuki w Legnicy zorganizował w XVIII wieku radca dworu dr Schmieder. Zgromadził on 180 obrazów dawnych mistrzów niemieckich, niderlandzkich, francuskich, hiszpańskich i włoskich. Jako miłośnik muzyki, zgromadził ok. 4000 kupfersztychów (miedzianych matryc do powielania nut), liczne rysunki i drzeworyty. Jego dom był małym muzeum, które chętnie udostępniał znawcom i miłośnikom sztuki. Po jego śmierci zbiory zaginęły.
 
Najsławniejszym jednak kolekcjonerem Legnicy, który zgromadził największy zbiór rzemiosła artystycznego w Niemczech i jednocześnie w całości go wystawił i opublikował o nim pełną informację – był Aleksander Freiherr von Minutoli. Jego ojciec Henryk Minutoli kierował ekspedycją naukową do Egiptu, która zorganizowana została w 1820 roku przez Berlińską Akademię Nauk i rząd pruski. Przywieziony wtedy zbiór mumii, skarabeuszy i papirusów stanowił podstawę do utworzenia Muzeum Egiptologicznego w Berlinie. Jego syn Aleksander był wszechstronnie wykształcony. Uzyskał stopień doktora praw. Studiował też w instytutach rzemiosła i architektury pod kierunkiem Ch. Bethusa, który został później ministrem w rządzie pruskim odpowiedzialnym za rozwinięcie przemysłu. Jednym ze sposobów realizacji tego zadania miało być organizowanie zbiorów, wystaw i ekspozycji w celu naśladowania dotychczasowych wzorów. Zadania tego na Śląsku podjął się jego uczeń Aleksander Minutoli. W ciągu czterech lat zgromadził on poważny zbiór, który w 1844 roku zaprezentowany został na krajowej wystawie w Berlinie. W Legnicy jego zbiory były eksponowane w 12 salach południowego skrzydła zamku. Sporządził on też ośmiotomowy, uzupełniony suplementem katalog fotograficzny kolekcji. Składały się na nią działy: prace w kamieniu, ceramika, przemysł metalowy, przemysł szklany, tekstylny, przedmioty z drewna, kości oraz meblarstwo. Cały zbiór liczył około 20 tys. eksponatów. Starając się o tytuł książęcy, postanowił kolekcję sprzedać. Podstawową jego część zakupił rząd pruski. Znacząca część trafiła do Petersburga, tworząc początek zbiorów w Ermitrażu. Zbiór rzeźb z tej kolekcji znajduje się dziś w Muzeum Narodowym w Warszawie. Niewielka część tej kolekcji pozostała w Legnicy. Przełomowym momentem dla zachowania tej części zbiorów była uzyskana w 1879 roku miejska dotacja na ten cel w wysokości 400 marek. Początkowo zbiory mieściły się w Starym Ratuszu, a potem umieszczono je w prezbiterium kościoła benedyktynek.
 
(…)

Ta witryna używa plików cookie, aby zapewnić użytkownikom maksymalny komfort przeglądania. Więcej o naszej polityce prywatności Polityka prywatności. Korzystanie z tej strony wymaga akceptacji plików cookie.