KRZYŻ EDYTY STEIN - św. Teresy Benedykty od Krzyża

Napisał
Edyta Stein urodziła się w 1891 r. we Wrocławiu w ortodoksyjnej rodzinie żydowskiej. Groby jej rodziców: Zygfryda i Augusty Stein, zachowały się na starym cmentarzu żydowskim przy ul. Ślężnej.

We Wrocławiu odnajdujemy wiele miejsc związanych z jej postacią: dawne gimnazjum żeńskie im. Cesarzowej Wiktorii przy pl. Nankiera 1, gdzie w wieku 6 lat rozpoczęła naukę. Od 1909 r. szkołę przeniesiono do nowego budynku przy obecnej ul. Poniatowskiego (dziś I LO). Tu Edyta Stein zdała maturę. Na tzw. domu Steffensa przy ul. Kuźniczej 35 umieszczono tablicę z faksymile podpisu – „Edith Stein”, która upamiętnia jej studia na Uniwersytecie Wrocławskim w l. 1911 – 1913.

krzyz1
Fot. Stanisław Oryński

Po opuszczeniu Wrocławia młoda adeptka filozofii kontynuowała studia w Getyndze, pod kierunkiem Edmunda Husserla. Od wczesnej młodości deklarowała ateizm, lecz pod wpływem lektury dzieła św. Teresy z Avilla 1 stycznia 1922 r. przyjęła chrzest w Kościele katolickim. Pracowała jako nauczycielka i prowadziła pracę naukową.

W 1933 r. wstąpiła do klasztoru sióstr karmelitanek na przedmieściu Kolonii – Lindenthal. Przyjęła imiona zakonne Teresa Benedykta od Krzyża. W 1938 r. złożyła śluby wieczyste. W klasztorze kontynuowała pracę naukową – tu powstało jej główne dzieło „Byt skończony”.

Wobec narastających w Niemczech prześladowań Żydów Edyta, wraz z siostrą Różą, która po śmierci ich matki także została karmelitanką, przeniesione zostały do klasztoru w Echt w Holandii. Tam s. Teresa Benedykta pracowała intensywnie nad dziełem pt. „Wiedza Krzyża” - studium poświęconym inspirującemu ją duchowo św. Janowi od Krzyża. Dzieło to nie zostało ukończone, gdyż 2 sierpnia 1942 r. gestapo aresztowało ją i jej siostrę. Obie zostały deportowane do Auschwitz-Birkenau, gdzie zginęły w komorze gazowej, najprawdopodobniej 9 sierpnia 1942 r.

krzyz2
Fot. Stanisław Oryński

Edyta Stein została beatyfikowana 1 maja 1987 r., następnie kanonizowana 11 października 1998 r. Z kolei papież Jan Paweł II w dniu 1 października 1999 r. ogłosił św. Teresę Benedyktę od Krzyża współpatronką Europy.

Krzyż Edyty Stein stanął w 2008 r. u zbiegu ulic B. Prusa i kard. Wyszyńskiego na tle kościoła Michała Archanioła, w którym urządzona jest kaplica pod wezwaniem świętej. Obok kościoła mieści się niepubliczne Gimnazjum Salezjańskie jej imienia, a w pobliżu, przy ul. Nowowiejskiej 38, znajduje się jej rodzinny dom, gdzie znalazło siedzibę Towarzystwo im. Edyty Stein.

krzyz3
Fot. Stanisław Oryński

Autorem tego bogatego w symbolikę pomnika jest austriacki rzeźbiarz Helmut Strobl.

Wysoki na 3,5 m krzyż w połowie wykonany jest z drewna, w połowie ze stali. Drewno zdobią ręcznie kute gwoździe, których jest 365 (tyle, ile dni w roku). Na dole widnieje faksymile podpisu artysty i data 2008, a na części metalowej krzyża cytat Psalmu 31,3 w języku hebrajskim i polskim: „W ręce Twoje powierzam ducha mego”.

Forma pomnika nawiązuje do głównego dzieła teologicznego świętej pt. „Wiedza Krzyża”. Jest ono teologiczno-filozoficzną wizją człowieka jako istoty świadomej, posiadającej wolną wolę, którego celem jest ufne dążenie do Boga.

Naprzeciw krzyża umieszczono półkolisty granitowy pulpit przypominający klęcznik lub balaski przy ołtarzu, z fotografią Edyty Stein w stroju karmelitanki oraz informacjami biograficznymi w języku polskim, niemieckim i angielskim. Krzyż Edyty Stein, wraz z jego otoczeniem, sprawia wrażenie ołtarza poświęconego świętej, ustawionego w przestrzeni jej rodzinnego miasta. Mimo że jest to przestrzeń publiczna, pomnik-krzyż nie budzi kontrowersji, gdyż dla jednych jest miejscem kontemplacji krzyża, dla innych – wybitnego dzieła sztuki.

Pomnik jest repliką podobnego krzyża w Kaplicy Pokoju w austriackim mieście Patsch, skąd pochodzi artysta – Helmut Strobl.