Dietrich Bonhoeffer w panteonie sławnych Wrocławian

Napisał
W 1997 r. we wrocławskim Ratuszu powstała Galeria Sławnych Wrocławian. Wśród 20 zgromadzonych tu popiersi znajdują się m.in. wizerunki księcia Henryka Brodatego i jego małżonki św. Jadwigi, architekta Carla Gotharda Langhansa, poety, przyjaciela Polaków Karla von Holteia, chirurga Jana Mikulicza-Radeckiego, noblisty w dziedzinie fizyki Maxa Borna, Edyty Stein – św. Teresy Benedykty od Krzyża, himalaistki Wandy Rutkiewicz, twórcy teatru Pantonimy Henryka Tomaszewskiego i in.

W kwietniu br. planowano także umieszczenie Galerii popiersia pastora Dietricha Bonhoeffera urodzonego 4 lutego 1906 r. we Wrocławiu. Z powodu żałoby narodowej uroczystość  ta nie odbyła się. Dojdzie więc do skutku dopiero w październiku br.

Wrocławianin z urodzenia Dietrich Bonhoeffer był pastorem i teologiem ewangelickim. Po dojściu Hitlera do władzy związał się z antyfaszystowskim nurtem kościoła ewagelickiego – Kościołem Wyznającym (Bekennende Kirche), a od 1938 r. z grupą opozycjonistów, która od miejsca spotkań w posiadłości hrabiego Helmuta  von  Moltke w  Krzyżowej  (Kreisau) nosiła nazwę  „Kręgu z Krzyżowej”. W kwietniu 1943 r. po nieudanej marcowej próbie zamachu na Hitlera aresztowany został m.in. pastor Bonhoeffer – zwolennik poszukiwania pokojowych dróg zakończenia wojny poprzez negocjacje z aliantami.

Dalsze aresztowania  na początku 1944 r. m.in. hrabiego von Moltke i innych jego przyjaciół oraz wiadomość o lądowaniu aliantów w Normandii przyspieszyła decyzję o kolejnym zamachu na Hitlera. Przeprowadził go osobiście nowo pozyskany członek spisku – Klaus Philip Schenk, hrabia von Stauffenberg, pomimo iż był inwalidą wojennym. Tylko przypadkiem Hitler uniknął śmierci w tym zamachu  z 20 lipca 1944 r. w Wilczym Szańcu – kwaterze w Prusach Wschodnich. Represje po zamachu były bestialskie: ponad 200 osób związanych ze spiskiem zostało aresztowanych, torturowanych i straconych w dniu               8 sierpnia 1944 r. Aresztowano także i zesłano do obozów koncentracyjnych następnych 5 tys. osób – w tym całe rodziny spiskowców oraz wszystkich podejrzanych o niezależność poglądów  m.in. powojennego kanclerza odrodzonych Niemiec – Konrada Adenauera.

Zemsta dosięgła także wcześniej aresztowanych i więzionych. Pastor Dietrich Bonhoeffer został powieszony w obozie koncentracyjnym we Flossenburgu         9 kwietnia 1945 r., czyli na miesiąc przed zakończeniem wojny.

W okresie Bożego Narodzenia 1942 r., gdy gestapo deptało mu już po piętach i w każdej chwili spodziewał się aresztowania, pastor spisał główne wnioski i doświadczenia z lat hitleryzmu w zbiorze pt. Po dziesięciu latach. Ostatnim i najsławniejszym  jego dziełem są Listy i notatki z więzienia. Tłumaczone na język polski  i wydane przez O. Dominikanów dzieła te stały się inspiracją i źródłem refleksji dla opozycjonistów w stanie wojennym w Polsce.

Autorem pomnika Dietricha Bonhoeffera odsłoniętego w dn. 24.04.1999 r. przed kościołem św Elżbiety (w l. 1525 – 1945 głównym kościołem ewangelickim Wrocławia i Śląska) był berliński artysta Karl Biedermann. Jest to replika pomnika stojącego przed berlińskim kościołem, w którym Bonhoeffer pracował przed aresztowaniem. Pomnik ma kształt antropomorfizowanego krzyża – symbolu cierpienia i zwycięstwa. Symbolizuje cierpienia człowieka złączone z krzyżem Chrystusa.

„Nieskończenie łatwiej jest cierpieć w posłuszeństwie wobec czyjegoś rozkazu niż w wolności własnego, odpowiedzialnego czynu. Nieskończenie łatwiej jest cierpieć we wspólnocie niż w osamotnieniu. Nieskończenie łatwiej jest cierpieć publicznie i z honorem niż w ustroniu i pohańbieniu. Nieskończenie łatwiej jest cierpieć narażając życie cielesne niż ducha. Chrystus cierpiał w wolności, osamotnieniu, w ustroniu i w pohańbieniu, cieleśnie i duchowo. A odtąd wielu chrześcijan z Nim” (Dietrich Bonhoeffer)